Гісторыя Ордэна Прапаведнікаў пачынаецца з чалавека, чыё сэрца палала бязмежнай любоўю да Бога і нястомным клопатам пра збаўленне чалавечых душаў. Святы Дамінік Гусман і сёння застаецца для нас узорам глыбокай малітвы, бескампраміснай праўды і невычэрпнай евангельскай радасці.

Гэты вялікі святы нарадзіўся каля 1170 года ў іспанскім мястэчку Калеруэга ў набожнай сям’і. Ён не пакінуў пасля сябе пісьмовай спадчыны, аднак яго жывы вобраз і апостальскі дух назаўжды захаваліся ў памяці братоў і сясцёр. Вядома, што пасля заканчэння навучання ў Паленсіі ён стаў канонікам у Осма. 

Дамінік увайшоў у гісторыю як чалавек выключнай міласэрнасці, выдатны прапаведнік і чулы апекун убогіх, які, паводле сведчанняў сучаснікаў, заўсёды «размаўляў з Богам альбо пра Бога».

Перад намі паўстае святы, якога літаральна спальваў клопат пра збаўленне чалавека. Ён бачыў, як шмат людзей блукае ў веры і аддаляецца ад Бога, і разумеў, што хрысціянін адказвае перад Богам не толькі за сябе, але і за бліжніх.

Малітва — сэрца дамініканскага жыцця

Нястомным і непахісным фундаментам усёй дзейнасці Дамініка была малітва. Знакаміты прынцып Loquendo cum Deo, vel de Deo — «Размаўляць з Богам альбо пра Бога» — быў запісаны ў першых канстытуцыях Ордэна. Святы Дамінік маліўся няспынна: удзень і ўначы, падчас доўгіх вандровак, у супольнасці і ў поўнай адзіноце. 

Благаслаўлёны Ярдан Саксонскі пісаў пра яго: «У начныя гадзіны не было нікога больш руплівага за яго ў чуванні, малітве і благанні Бога. Ніхто не быў больш праменным удзень і ніхто — больш руплівым у малітвах уначы».

Захавалася гістарычнае апісанне дзевяці спосабаў малітвы святога Дамініка. У размове з Творцам ён не баяўся выяўляць жывыя пачуцці: часта плакаў за грэшнікаў, прасіў аб літасці для свету і цалкам аддаваў Пану сваё сэрца. 

Браты часта ўспаміналі, як у цішыні ночы чулі яго напоўненыя гарачым болем словы: «Пане, што будзе з грэшнікамі?» Ён быў найлепшым суцяшальнікам для манахаў і для ўсіх, хто апынуўся ў бядзе ці змагаўся са спакусамі.

Радасць і прастата

Нягледзячы на строгасць манаскага жыцця і вялікую руплівасць у малітве, святы Дамінік быў чалавекам глыбокай евангельскай радасці. Менавіта гэтая духоўная светлыня прыцягвала людзей да яго, а праз яго — да Хрыста. 

Сучаснікі сведчылі, што «лагоднасць ніколі не знікала з яго твару». Ён з лёгкасцю знаходзіў шлях да чалавечых сэрцаў, бо ва ўсім вылучаўся прастатой, адкрытасцю і шчырасцю чалавека Евангелля.

Благаслаўлёны Ярдан Саксонскі пісаў: «Ніколі нельга было заўважыць у яго словах і ўчынках нават найменшага следу прытворства ці няшчырасці». Гэтая радасць, якая нараджаецца з поўнай еднасці з Хрыстом, і сёння застаецца адной з галоўных адметных рыс дамініканскай духоўнасці.

Адвага прапаведніка

Поўны радасці, але непахісны ў сваіх пастановах, ён праяўляў надзвычайную адвагу. 

Калі на поўдні Францыі на мяжы XII і XIII стагоддзяў пачала імкліва пашырацца разбуральная ерась альбігойцаў, Дамінік не застаўся абыякавым. З дазволу Папы ён распачаў прынцыпова новую форму прапаведавання — праз асабістае сведчанне евангельскай беднасці, прастаты і радыкальнага жыцця паводле Евангелля. 

Тых, хто памыляўся, ён не асуджаў, але цярпліва навучаў праўдзе. Ён не баяўся пасылаць першых братоў у невядомыя гарады і краіны тагачаснай Еўропы, нават калі яны былі зусім маладымі і яшчэ не мелі вялікага досведу. 

Дамінік моцна верыў, што Бог сам будзе дзейнічаць праз іх вусны і што братам будзе спадарожнічаць gratia praedicationis — адмысловая ласка прапаведавання.

Ярдан Саксонскі падкрэсліваў: «Ён захоўваў такую вялікую непахіснасць у справах, якія лічыў справядлівымі перад Богам, што амаль ніколі не змяняў рашэння, прынятага пасля роздуму». 

Дзякуючы гэтай адважнай вернасці Божай волі Ордэн Прапаведнікаў, заснаваны ў 1216 годзе дзеля навучання праўдзівай навуцы Касцёла, вельмі хутка разросся і ахапіў увесь кантынент.

Адышоў да Пана наш Айцец у італьянскай Балонні ў 1221 годзе, пакінуўшы свету вялікую манаскую сям’ю, якась працягвае яго місію і сёння. Чытаць далей…